MTT da ekologik soʻqmoq tashkil etish bosqichlari

news-detail

Davlat talablariga, “Ilk qadam” Davlat oʻquv dasturiga va “Yer sayyorasi – bizning umumiy uyimiz” dasturiga muvofiq ekologik soʻqmoq yaratilar ekan, oʻz hududingiz va MTT imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda tabiat bilan tanishishishdagi zaruriy obyektlarni tanlash va inobatga olish muhim hisoblanadi.

Pedagog uchun tavsiya: Ekologik soʻqmoq tashkil etish bir nechta bosqichlarda oʻtkazilishi tavsiya etiladi:

Birinchi bosqich – tashkiliy

Ikkinchi bosqich – yoʻnalish va xarita-chizmalarni tuzish

Uchunchi bosqich – bezatish va obodonlashtirish

Toʻrtinchi bosqich – ekologik soʻqmoqni ishga tushirish

Pedagoglar maktabgacha yoshdagilar uchun ekologik soʻqmoq yaratishning oʻziga xos xususiyatlari mavjudligini yodda tutishlari kerak va quyidagi tamoyillarga amal qilish tavsiya etiladi:

faktlarga asoslangan materiallarga koʻmib yubormaslik

mashgʻulotlarni maʼruza shaklida oʻtmaslik, pedagog obyektni koʻrsatib, u haqida gapiradi, bolalar esa uning monologini jim tinglaydilar.

soʻqmoq obyektlari anchayin xilma-xil boʻlishi kerak. Soʻqmoqdagi hamma narsaning mukammal boʻlishiga intilish: kuzda toʻkilgan barglarni butkul tozalash, yovvoyi oʻtlarni yulib tashlash tavsiya etilmaydi.

Unutmang, ekologik soʻqmoq – gulzor emas! Muhimi, unda imkon qadar koʻproq tabiat obyektlari mavjudligi, muhit xilma-xilligi esa tabiatning oʻzidagi kabi boʻlmogʻi darkor.

Quyida MTT sharoitida ekologik soʻqmoq yaratish borasida uslubiy tavsiyalar taqdim etilgan.

Birinchi bosqich – tashkiliy. Bu bosqichda tavsiya etiladi:

maʼmuriyat, pedagoglar, ota-onalar va bolalardan iborat tashabbuskor guruh tuzish;

oldinda turgan ishdagi har bir shaxsning vazifasi, ish koʻlami, harakatlar tartibi va joyini aniqlab olish;

ekologik soʻqmoq yaratish boʻyicha umumiy reja ishlab chiqish.

Ikkinchi bosqich – ekologik soʻqmoq yoʻnalishini ishlab chiqish va xarita-chizmalarni tuzish.

Tashabbuskor guruh MTT hududini mufassal oʻrganadi va nisbatan qiziqarli obyektlarni, ularning joylashuvi, axboriy taxtalarning turar joyi, yoʻl koʻrsatkichlari, andoza va boshqa bezak unsurlarini belgilab chiqadi.

Xarita tuziladi – turli maqsadlar uchun soʻqmoq chizmasi, pedagoglarga yordam tariqasida. Bolalar chizma-xaritasida ularga tushunarli boʻlgan koʻrinishdagi obyektlar, harakat yoʻnalishini tasdiqlovchi koʻrsatkichlardan iborat kichik maʼlumotlar oʻrin oladi. Soʻqmoqqa bolalar bilan mashgʻulotlarda tuzilgan va tabiatni asrashga qaratilgan turli belgilarni joylashtirish mumkin. Bezatish davomida himoya qilinadigan oʻsimliklarni qizil rang bilan ajratib koʻrsatish mumkin. Bolalarning yoshi qancha kichik boʻlsa, chizma ham shunchalik qisqa, ixcham boʻlishi lozim. Masalan, 3-4 yoshdagi bolalar uchun obyektlar yirik, yorqin tasvirlanadi: chizilgan qushcha, daraxt, ochiq rangdagi gullar. Oxirida bu rasmlar bir obyektdan boshqasiga yoʻl ochuvchi chiziq – yoʻlka bilan birlashtiriladi.

Uchinchi bosqich – ekologik soʻqmoqni bezatish va obodonlashtirish. Soʻqmoqda oʻrnatiladigan va tayyorlanadigan obyektlar roʻyxati aniqlab olingach, yoʻnalishni bezash loyihasi ishlab chiqiladi. Tashabbuskor guruh bir vaqtning oʻzida koʻrgazma taxtasi uchun badiiy matnlarni tayyorlash, ekologik soʻqmoqda axloq qoidalarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Agar bir necha xil koʻrinishlar taklif etilsa, ular orasida eng yaxshisini ovoz berish orqali aniqlash mumkin. Ekologik soʻqmoq bezagi uchun yanada koʻproq pedagoglarni jalb etish maqsadida tashabbuskor guruh pedagog, bolalar va ota-onalar orasida har bir obyekt uchun eng yaxshi loyiha, har bir koʻrgazma taxtasi uchun eng yaxshi matn uchun tanlov tashkil etishi mumkin Bolalar bilan soʻqmoq “xoʻjayini” – ertak qahramonini birga tanlash. soʻngra hamkorlikdagi saʼy-harakatlar bilan ekologik soʻqmoqni obodonlashtirish ishlarini olib boradilar: chiqindilarni yigʻib, joyni tozalab, loyihaga asosan tayyorlangan barcha obyektlarni tabiat landshaftiga munosib ravishda oʻz joylariga oʻrnatadilar. Ekologik soʻqmoqni bezashda jamoa boʻlib ishlash orqali bolalar rejalashtirish, muammolarni birgalikda hal qilish va oʻzaro yordam koʻnikmalariga ega boʻladilar. Ekologik soʻqmoqni obodonlashtirishda shuni yodda tutingki, uni bezatish birdan-bir maqsad emas, balki yordamchi vosita. Ekologik soʻqmoqni koʻpgina lavhalar va reklama taxtachalari ilib tashlangan koʻchaga aylantirish kerak emas. Maʼlumot taxtachalari juda koʻp va qimmatbaho boʻlishi ham shart emas, ularni qoʻl ostingizda mavjud materiallardan tayyorlash mumkin.

Eng muhim talab – taxtachalar va yoʻl koʻrsatkichlari manzara bilan hamohang tushishi lozim. Shuning uchun mahalliy tabiiy materiallardan foydalanilsa, maqsadga muvofiq boʻladi. Ekologik soʻqmoqni jihozlashning eng oddiy koʻrinishi quyidagicha. Soʻqmoq boshi va oxiriga nomlar yozilgan maʼlumotlar taxtasi, yoʻnalish va qoidalar haqidagi kichik axborotlardan iborat chizma-xaritalar oʻrnatiladi. Yoʻnalishning barcha asosiy joyiga obyekt raqamlari va nomlari yozilgan kichik taxtachalar yoki yoʻl koʻrsatuvchi ustunchalar joylashtiriladi.

Yoʻnalishlar bezatilayotgan paytda ekologik soʻqmoq pasporti va ekskursiya qilinadigan obyektlar tavsifi tuziladi.

Toʻrtinchi bosqich – ekologik soʻqmoqda ish boshlash. Bu vaqtga kelib ekskursiya uchun ekologik soʻqmoq tayyor boʻladi: yoʻnalish jihozlangan, ekskursiya qilinadigan obyektlar tavsifi tayyorlangan, ekologik soʻqmoq pasporti va uning ish rejasi tuzilgan hamda tasdiqlangan. Ekologik bayram oʻrnida ekologik soʻqmoqning ochilish marosimini nishonlash mumkin boʻladi. Tantanali ochilishidan keyin ekologik soʻqmoqda ekskursiyalar va ekologik tadbirlar oʻtkaza boshlaydilar. Ekologik soʻqmoqning tuzilish va maʼlumot bilan toʻldirish ishlari davom etaveradi. Vaqti-vaqti bilan bezak obyektlari inventarizatsiyasi va taʼmiri amalga oshiriladi, maʼlumotlar taxtasidagi matnlar yangilanadi.

Maktabgacha ta'lim agentligi
Mavzuga doir
Maktabgacha ta'lim agentligi
Agrippina Shin Buxoro viloyatiga tashrif buyurdi

O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab ta'limi vazirining birinchi o‘rinbosari, Maktabgacha ta'lim agentligi direktori Agrippina Shin Buxoro viloyatiga tashrif buyurdi. Agrippina Shin viloyatga tashrifi davomida Qorako'l tumanidagi 43-son davlat maktabgacha ta'lim tashkilotiga tashrif buyurdi.  Vazirning birinchi o‘rinbosari MTTda tarbiyalanuvchilar uchun yaratilgan shart-sharoitlar, sport va musiqa xonasidagi moddiy-texnik bazasini ko‘zdan kechirdi. Ma'lumot uchun: Tumanidagi 43-DMTT "Yangi O'zbekiston" massivida qurilgan bo'lib, MTT binosi 2023-yilda foydalanishga topshirilgan. MTT 180 o'ringga mo'ljallangan bo'lib, bugungi kunda 90 nafar bolajonlar tarbiyalanmoqda. "Bunyod Shahzod Fayz" MCHJ tomonidan qurilgan MTT 6,5 mlrd so'm mablag' evaziga barpo etilgan. Agrippina Shin Qorako’l tumanida shuningdek, Pedagogika kollejiga bordi. U yerda yaratilgan shart-sharoitlar bilan yaqindan tanishdi. Vazirining birinchi o‘rinbosari kollejda tahsil olayotgan talaba-qizlar bilan muloqot qilib, ularning faoliyati bilan yaqindan tanishdi. Ma’lumot uchun: “Darg’ali” mahallasida joylashgan Pedagogika kolleji 330 o’ringga mo’ljallangan bo’lib, bugungi kunda 711 nafar talabalar tahsil olmoqda. Kollej binosi 2022-yilda ta’mirlangan. Vazirning birinchi o’rinbosari Agrippina Shin Qorako’l tumanida shu bilan birga, “Darg’ali” mahallasida joylashgan 31-davlat maktabgacha ta’lim tashkilotiga ham bordi. U yerda yaratilgan shart-sharoitlar bilan yaqindan tanishdi. 180 oʼringa moʼljallangan 31-DMTT 2021-yilda foydalanishga topshirilgan bo’lib, tashkilot matematikaga ixtisoslashgan. “Meridian avtostroy” MChJ bunyodkorlari tomonidan 2 mlrd. soʼm mablagʼ evaziga qurilgan 3 qavatli MTT barcha talablarga toʼliq javob beradi, zamonaviy sharoitlarga ega. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirining birinchi o‘rinbosari, Maktabgacha ta’lim agentligi direktori Agrippina Shin Buxoro viloyatiga tashrifi davomida Olot tumaniga ham bo’ldi. Agrippina Shinning tumandagi ilk manzili 16-davlat maktabgacha ta’lim tashkiloti bo‘ldi. Vazirning birinchi o'rinbosariga tuman hokimi Nargiza Ne'matova hamrohlik qildi. U MTTda yaratilgan shart-sharoitlar bilan yaqindan tanishdi. “Dilkor” mahalla fuqarolar yig’inida joylashgan mazkur maktabgacha ta'lim tashkiloti 2021-yilda 2.9 mlrd so’mga qurilgan bo’lib, 90 o’ringga mo’ljallangan. Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o’rinbosari, Maktabgacha ta’lim agentligi direktori Agrippina Shin Olot tumaniga tashrifi davomida shuningdek, “Shayxlar” mahallasidagi 20-davlat maktabgacha ta’lim tashkilotiga ham tashrif buyurdi. Mazkur maktabgacha ta’lim tashkiloti Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 21-22 yanvar kunlari Buxoro viloyatiga tashrifi chogʼida berilgan topshiriqlar asosida qurilgan bo’lib, 2022-yilda foydalanishga topshirilgan. MTT 10 mlrd so’m mablag’ evaziga qurilgan MTT 180 nafar bolajonlarni o’z bag’riga oladi. Vazirning birinchi o’rinbosari MTTni ko’zdan kechirib, bolajonlar uchun yaratilgan shart-sharoitlar bilan tanishdi. Vazirning birinchi o’rinbosari Agrippina Shin Olot tumanida shu bilan birga, 25-davlat maktabgacha ta’lim tashkilotiga ham bo’ldi. U yerda yaratilgan shart-sharoitlar bilan yaqindan tanishdi. 25-DMTT 2022-yilda foydalanishga topshirilgan bo’lib, MTT 5,3 mlrd so’m mablag’ evaziga qurilgan. 150 o’ringga mo’ljallangan MTT 3 qavatdan iborat bo’lib, barcha talablarga toʼliq javob beradi, zamonaviy sharoitlarga ega. Hozirgi kunda Olot tumanida 3-7 yoshli bolalar soni 8 ming 158 nafarni tashkil etib, 29 ta davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida 4 ming 140 nafar, 2 ta davlat xususiy sherikchilik asosidagi MTTda 136 nafar, 62 ta oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida jami 1 ming 296 nafar bola taʼlim-tarbiya olmoqda. Qamrov darajasi 68,3 foizni tashkil etadi. O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab ta'limi vazirining birinchi o‘rinbosari, Maktabgacha ta'lim agentligi direktori Agrippina Shin Buxoro viloyatiga tashrifi davomida Buxoro tumanidagi “Kunji Qala” mahallasida joylashgan 32-son umumiy o’rta ta’lim maktabida bo’ldi. Vazirning birinchi o‘rinbosari maktabda o‘quvchilar uchun yaratilgan shart-sharoitlar, kutubxonadagi moddiy-texnik bazalarni ko‘zdan kechirar ekan, aniqlangan kamchiliklar yuzasidan aniq ko‘rsatmalarni berdi. Shuningdek, maktabda tahsil olayotgan o’quvchilar bilan suhbatlashib, ularning kelajakdagi rejalari bilan qiziqdi va maktabda tashkil etilgan “Kurash”, “Judo” va “Tikuvchilik” to’g’araklarida shug’ullanayotgan yoshlar bilan muloqot qildi. Shu bilan birga, maktab mehnat jamoasi bilan suhbatlashdi. Tumanidagi 32-son umumiy o‘rta ta'lim maktabi binosi 1975-yilda qurilgan bo‘lib, 2005-yilda kapital ta'mirlangan. Maktab 530 o‘ringga mo‘ljallangan bo‘lib, ayni paytda 481 nafar o‘quvchi tahsil olmoqda. Joriy yilda 51 nafar o‘quvchilar ta'lim dargohini bitirdi.                                                                                                

Maktabgacha ta'lim agentligi
Maktabgacha ta’lim agentligi Jamoatchilik kengashi a’zolari Olmazor tumanidagi 146-EDMTTga tashrif buyurdi

Bugun Maktabgacha ta’lim agentligi Jamoatchilik kengashi a’zolari Olmazor tumanida joylashgan 146-son eksperimental davlat maktabgacha ta’lim tashkilotida 1-iyun “Xalqaro bolalarni himoya qilish” kuni munosabati bilan tashkil etilgan bayram tadbiriga ishtirok etdi.  Tadbir ishtirokchilari maktabgacha ta’lim tashkilotida ta’lim va tarbiya, milliy urf-odatlar uyg’unligi ta’minlanganligini guvohi boʻldilar.  Tadbir davomida Kengash a’zolari MTTda tashkil etilgan milliy urf-odatlarimiz “Arqon tortish”, “Oq terakmi – ko’k terak”, “Qarabtep (Lanka)”, “Kim oladiyo shuginaniyo”, “Buvijonlar maktabi” kabi milliy o’yinlar hamda bolajonlar uchun tashkil etilgan “Qo’g’irchoq teatri” loyihalari bilan tanishdi.  Ayniqsa, “Kasbim-faxrim” mavzusi doirasida tashkil etilgan “Nonvoy mehnati bilan  tanishish” amaliy faoliyati Kengash a’zolarida oʻzgacha taassurot qoldirdi.  Jajji tarbiyalanuvchilarning oʻz qoʻllari bilan kulchalarni yasashi-yu, ular ishtirokida tandirda kulchalarni yopilishi amaliy faoliyat boʻlib koʻrinsada, aslida milliy an’analarimizga tayangan holda tarbiyalanuvchilarda non va uning qadri haqida tushunchalarni hosil qilish, eng asosiysi “non isi”ni his ettirish edi.    Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bunday faoliyatlarni tashkil etish orqali aqlli, odobli, mehnatsevar, bilimli, sog‘lom, e’tiqodli, dili pok, har tomonlama ma’naviy rivojlangan, vatanparvar, insonparvar, barkamol shaxsni tarbiyalashdir.  1-iyun “Xalqaro bolalarni himoya qilish” kuni munosabati bilan tashkil etilgan bayram dasturida bolajonlar Kengash a’zolariga ona Vatanni, bolalikni madh etuvchi she'r, kuy va qo'shiqlar taqdim etildi. Kengash a’zolariga MTTda bolalarga beriladigan taomlardan taqdim etildi. Ular ovqatlarni tanovul qilib, o’z ijobiy fikrlarini bildirdi.                                                    

Maktabgacha ta'lim agentligi
"Mercy Corps" bilan hamkorlik davom etmoqda

2024-yilning 27-may kuni Maktabgacha ta’lim agentligida Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari – Maktabgacha ta’lim agentligi direktori A.Shinning “Mercy Corps” xalqaro nodavlat notijorat tashkilotining Osiyo mintaqasi mintaqaviy direktori o‘rinbosari, doktor Farah Naurin  va “Mercy Corps” ning O'zbekistondagi boshqaruv bo'limi vakillari bilan uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.  Uchrashuvdan koʻzlangan maqsad “Oʻzbekistonda bolalarning taʼlim va ovqatlanishi uchun oziq-ovqat” qoʻshma dasturini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish, shuningdek, hamkorlik va oʻzaro manfaatli sheriklikni yanada kengaytirish imkoniyatlarini muhokama qilishdan iborat edi. Muzokaralar chogʻida Oʻzbekiston tomoni loyiha geografiyasini respublikaning boshqa hududlarida ham kengaytirish orqali davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarning sogʻlom ovqatlanishini tashkil etish va salomatligini mustahkamlash boʻyicha kelgusida hamkorlik qilishga tayyorligini bildirdi, shuningdek, Osiyo mintaqasidagi mamlakatlar vakillari ishtirokida xalqaro konferensiya tashkil etish taklifini bildirdi.  Xorijiy tomon Agentlikning qo‘shma dasturni muvaffaqiyatli amalga oshirishga qo‘shgan hissasini yuqori baholadi, shuningdek, O‘zbekiston tomonining yuqoridagi taklifini ko‘rib chiqishga tayyorligini bildirdi. Yig‘ilishda “Mercy Corps” ko‘magida qoraqalpoq tiliga tarjima qilinib, keyinchalik Qoraqalpog‘iston Respublikasi davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida foydalanish uchun ko‘paytirilgan “Aqlvoy oshpaz” retsept kitobi taqdimoti o‘tkazildi.Bundan tashqari, Davlat maktabgacha yoshdagi bolalar ta’lim muassasasi oshpazlarining malakasini oshirish komponenti doirasida bugungi kunda Toshkent shahrida oshpazlarni tayyorlash uchun O‘quv markazi va pazandachilik studiyasini tashkil etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.  Uchrashuv konstruktiv va o‘zaro ishonch ruhida o‘tdi.  

Вид сайта
Размер шрифта